II. Het politieke schouwtoneel

1. Nog maar eens een verkiezingsjaar
2. Rudy DEMOTTE : to be or not to be ?
3. Communautaire perikelen
4. De elektronische papiermolen

II. 1. Nog maar eens een verkiezingsjaar
 

De vijf regeringen in België lijken op Spaanse herbergen. Er is geen lijn te trekken in wat er allemaal wordt bedisseld en ten gevolge van de vele stoeltjesdansen lijkt het alsof iedereen er zomaar binnen en buiten loopt. Achtenvijftig (58) dames en heren trachten er hun ideeën te realiseren en hun zaakjes voor elkaar te krijgen. In de federale regering: 15 ministers en 6 staatssecretarissen; in de regering van het Vlaams gewest: 10 ministers; in de regering van de Franse gemeenschap van België: 6 ministers; in de regering van het Waals gewest: 9 ministers; in de regering van het Brussels hoofdstedelijk gewest: 8 ministers en in de regering van de Duitstalige gemeenschap: 4 ministers. Indien ze de smaak van Marie ARENA, minister-president van de Franse gemeenschapsregering (PS) overnemen, dan kost dat ongeveer 17,4 miljoen euro eer ze allemaal voorzien zijn van een douche en een bureau.[2]

Indien China met zijn ruim 1,2 miljard inwoners eenzelfde ministeriële densiteit mocht hebben als België met zijn 10,3 miljoen landgenoten, dan zouden onze prinsen en handelsdelegaties contacten moeten leggen met en handjes schudden van zo’n 6.760 ministers.

De verkiezingen van 13 juni 2004 voor het Europees en voor de gewestelijke parlementen doen asymmetrische regeringen ontstaan. Net terug uit verlof kondigt VERHOFSTADT een vliegende start van Paars aan met een vervroegde State of the Union[3]. Het wordt een valse start en, tot op de dag van vandaag, een sukkeldrafje. In Wallonië en Brussel worden de Franstalige liberalen (Mouvement Réformateur) aan de kant gezet, zodat de PS van Elio DI RUPO gemakkelijk de kleine coalitiepartners ECOLO en CDH de baas kan. Dit levert de nooit geziene situatie op dat de federale vice-premier en minister van financiën, Didier REYNDERS, tezelfdertijd voorzitter is van de grootste oppositiepartij in Franstalig België.
In Vlaanderen doet Groen! niet meer mee en er wordt een tripartite (SP-A, CD&V en VLD) gevormd met vijf. Aan de SP-A wordt immers het Spririt wagonnetje gekoppeld en de CD&V vist na een eindeloos spelletje welles nietes dan toch maar de N-VA op. Voorzitters zat, afgevaardigden zat, portefeuilles zat: de parlementaire democratie, gefinancierd met belastingsgeld, mag wat kosten. Daar worden veel minder vragen over gesteld dan over de uitgaven in de gezondheidszorg en de vermeend exuberante honoraria van de specialisten.
Een Artsenkrant – Le Journal du Médecin enquête[4] begin mei 2004 toonde aan dat de Vlaamse arts zijn vertrouwen in de VLD aan het verliezen was. De intentie om te stemmen voor de liberalen in vergelijking met het resultaat van de federale verkiezingen van 18.05.2003 daalde bij huisartsen van 45,6 naar 26,3 % en bij de specialisten van 55,3 naar 31,3 %. De toenmalige Vlaamse minister-president, inmiddels VLD voorzitter, Bart SOMERS, kreeg slechts het vertrouwen van 31 % der huisartsen en van 30 % der specialisten. Daarmee zit hij in het gezelschap van SP-A voorzitter Steve STEVAERT aan wie slechts 26% van de specialisten en 32% van de huisartsen hun vertrouwen zouden schenken. In Vlaanderen wekt alleen Filip DE WINTER van het Vlaams Blok – sinds 14 november 2004 omgedoopt tot Vlaams Belang - nog minder vertrouwen, 14 % bij de huisartsen en 11% bij de specialisten.

De organisatie van de zorgregio’s met veel groene regelneverij en uitsluiting van de extramurale specialisten via het “Decreet van 3 maart 2004 betreffende de eerstelijnsgezondheidszorg en de samenwerking tussen de zorgaanbieders”[5], zette veel kwaad bloed. Bij de huisartsen omdat er geen rekening werd gehouden met historisch gegroeide en goed werkende huisartsenkringen. Bij de specialisten omdat de extramurale specialisten expliciet uit het toepassingsgebied van de eerste lijn werden gestoten[6]. Het eerstelijnsdecreet is getekend Bart SOMERS en Adelheid BYTTEBIER, de Groen!- minister die eventjes de bevoegdheid van Mieke VOGELS over Vlaamse Gezondheid, Welzijn en Gelijke Kansen mocht overnemen toen deze, na de electorale afstraffing van haar toenmalige partij AGALEV, in 2003 van het toneel verdween. De goegemeente zal zich BYTTEBIER zeer misschien nog herinneren door haar sympathieke hoedjes en door haar eeuwig stopwoord dat ze over een gestelde vraag niets te zeggen had. Bij de evaluatie van de vorige Vlaamse regering, die wel eens een stoet van dwergen wordt genoemd, door de journalisten van “De Standaard” bengelde ze helemaal achteraan met een score van 32 op 100.[7]
Het VBS is, samen met de BVAS, fel van leer getrokken tegen dit Decreet, dat zonder enige inspraak vanuit de betrokken sector tot stand kwam[8]. Op 08.06.2004, midden de verkiezingscampagnes, was er een gesprek van een VBS – BVAS delegatie met kabinetsmedewerkers van Bart SOMERS. Direct na 13.06.2004 poogde het VBS herhaaldelijk informateur Yves LETERME, tot dat moment nog voorzitter van de oppositiepartij CD&V, te spreken om het standpunt van de specialisten toe te lichten. Zonder succes. Zowat iedereen mocht over de vloer komen, de partijen, de ziekenhuizen (het VVI op 19.06.2004), het gemeenschappelijk vakbondsfront (21.06.2004), de groene en roze jongens en meisjes, …. maar geen artsen-specialisten of hun beroepsverenigingen, VBS noch Vlaams artsensyndicaat (VAS).

Op 21.06.2004 zonden we de informateur onze bedenkingen over de situatie van de Vlaamse specialist en over de betuttelende overorganisatie van de Vlaamse eerste lijn. Voor de duidelijkheid spraken we ons uit tegen de dictatuur van de eerste lijn en verwezen we naar een CM studie die aantoonde dat 84 % van hun leden er aan houden rechtstreeks een specialist te kunnen raadplegen en naar een studie van de Onafhankelijk ziekenfondsen die aantoonde dat echelonnering geen enkele reductie van de gezondheidsuitgaven teweegbrengt. We drongen eens te meer aan om betrokken te worden bij het beleid.[9]

Na herhaalde pogingen werd uiteindelijk een ontmoeting versierd op 17.12.2004 met Sonja BECQ, adjunct kabinetschef van Yves LETERME, inmiddels minister-president van de Vlaamse Gemeenschap, en Karine MOYKENS, adjunct-kabinetschef van de nieuwe Vlaamse minister van Welzijn, Volksgezondheid en Gezin, Inge VERVOTTE (CD&V). Tijdens dit zeer constructief onderhoud werd aan beide kabinetsmedewerkers meegedeeld dat, door VBS en BVAS samen, een verzoekschrift tot nietigverklaring werd ingediend tegen dit Decreet (cf. punt VI.1.1.). We kregen te horen dat de nieuwe Vlaamse Regering er in feite evenmin gelukkig mee was en dat ze een studieronde maakten om eventueel een aantal wijzigingen aan te brengen.

De aankondiging eind augustus 2004 bij het hervatten van het politieke jaar door Bart SOMERS[10], op dat moment ad interim VLD- voorzitter dat: “Het nu het moment (is) voor structurele ingrepen in de ziekteverzekering. We hebben enkele jaren geen verkiezingen” was enerzijds naïef optimistisch, want dossiers als DHL en Brussel-Halle-Vilvoorde brachten de regering ondertussen al op de rand van zware crisissen, maar gaf anderzijds de artsen het gevoel dat de VLD de socialisten slaafs zou volgen om de laatste restanten van het vrije artsenberoep definitief te begraven. Het verbaast de artsen dan ook niet dat bij de politieke opiniepeiling van half december 2004 de VLD in Vlaanderen naar de vierde plaats was terug gezakt, na Vlaams Belang, CD&V en SP-A.

In Franstalig België gaven de artsen nog volop het vertrouwen aan de liberalen.[11] Qua vertrouwen in bepaalde politici scoorde Louis MICHEL het hoogst: 55,7 % bij de huisartsen en 57,9 % bij de specialisten. Frank VANDENBROUCKE het allerlaagste: 19,5 % bij de huisartsen en 18,8 % bij de specialisten, wat in schril contrast stond met het vertrouwen dat hij op dat ogenblijk in Vlaanderen zou hebben gekregen: 65 % van de huisartsen en zelfs 80 % van de specialisten.

Inmiddels stapte Frank VANDENBROUCKE over naar de Vlaamse regering en heeft Louis MICHEL als EU commissaris voor ontwikkelingssamenwerking en humanitaire hulp zijn handen meer dan vol met de acute hulp en de start van de heropbouw in de tsunami rampgebieden.

Voor de medische wereld leverden de regionale verkiezingen van 13.06.2004 ook een aangename verrassing op.[12] De ECOLO ministers voor gezondheid Nicole MARECHAL (Communauté française) en Thierry DETIENNE (Région wallonne) werden respectievelijk vervangen door Catherine DOYEN-FONCK (CDH) en Christiane VIENNE (PS). Catherine DOYEN-FONCK, internist – nefroloog afgestudeerd aan de UCL, kreeg onmiddellijk het troetelnaampje “madame 3M”: maman, médecin, ministre. Journalisten omschrijven haar als iemand die sterk achter het Belgisch gezondheidszorgmodel staat[13]. De Belgische Beroepsvereniging der geneesheren-specialisten in medische biopathologie heeft, ondermeer dank zij haar tussenkomst via het indienen van een reeks amendementen voorbereid samen met het VBS, begin mei, in volle verkiezingsstrijd, bekomen dat het wetsontwerp tot wijziging van het KB 143, dat de uitbating van laboratoria voor klinische biologie regelt, terug naar de Kamercommissie Volksgezondheid werd gestuurd. Hierbij kregen de biologen ook deskundige hulp van een andere medische politica, collega Yolande AVONTROODT (VLD).

II. 2. Rudy DEMOTTE: to be or not to be?
 

Na de federale verkiezingen van 18 mei 2003 werd Frank VANDENBROUCKE op vraag van Elio DI RUPO door zijn partijvoorzitter Steve STEVAERT afgevoerd van het ministerie van Sociale Zaken en overgeplaatst naar Arbeid en Pensioenen. Hij moest er mee voor zorgen dat de slogan van VERHOFSTADT werd bewaarheid: werk, werk, werk! Tweehonderdduizend banen zouden er bij komen.

De Parti Socialiste creëert een superkabinet van sociale zaken samen met volksgezondheid
voor Rudy DEMOTTE, een van de beschermelingen van Elio DI RUPO. Na maandenlang dialogeren in veertien werkgroepen[14] en opgejaagd door de oppositie, ondermeer door Jo VANDEURZEN (die op 29.10.2004 tot CD&V voorzitter zal worden gekozen), brengt DEMOTTE op 26.05.2004 een lijst met 120 prioriteiten naar voor in het Parlement. Een schoolvoorbeeld hoe de vis deskundig kan worden verdronken. Er is nauwelijks interesse[15]. Zijn Koninklijk besluit over het verbod van het houden van sommige diersoorten in circussen[16], het arrest van de Raad van state van 03.08.2004 dat dit K.B. schorste en het akkoord met de circusdirecteuren dat DEMOTTE hierop afsloot, kreeg veel meer aandacht dan zijn prioriteitennota over de gezondheidszorg.

Het is pas nadat Marie ARENA (PS) eind juli 2004 de post van minister-president van de Franse gemeenschapsregering, die lange tijd voorbeschikt leek voor Rudy DEMOTTE, heeft ingenomen dat het menens lijkt te worden voor de minister van Sociale zaken en Volksgezondheid.

II. 3. Communautaire perikelen
 

Als federaal minister van werk en pensioenen botste Frank VANDENBROUCKE (SP-A) geregeld met de Parti Socialiste. Met zijn toespraak over “Hoe het succes van de vergrijzing maatschappelijk verzilveren?”[17] spoort hij zonder meer zijn opvolger DEMOTTE aan tot actie. Zijn idee dat vanaf 2008 een groeinorm van 3 % moet volstaan in plaats van de 4,5 % norm van vandaag stuit op groot onbegrip bij de PS. VANDENBROUCKE stelt dat er teveel specialisten en gespecialiseerde diensten zijn en haalt uit naar de specialisten “die zich met hand en tand verzetten tegen prikkels die de patiënt aanmoedigen om bij voorkeur in de eerste instantie beroep te doen op de huisarts. Ze trekken zich niets aan van de bewijzen dat een filtering van de toegang leidt tot betere gezondheidszorg en beroepen zich op de absolute vrijheid van keuze.”[18]. De gekende litanie die bij het VBS (en de BVAS) de vraag oproept waarom VANDENBROUCKE destijds een contract met Engeland afsloot om patiënten in België te laten operen en waarom Nederlanders in steeds grotere getale naar Vlaanderen afzakken voor hun medische zorgen.

Zijn ideeën over de dienstencheques en de controle op de werklozen vielen evenmin in de smaak bij de PS. In plaats van zich kandidaat te stellen voor het Europees Parlement, waar hij in 1999 zogenaamd heen wou, wordt hij in Vlaanderen, naast de minister president Yves LETERME (CD&V), de minister met de langste naam: minister vice-president en minister van Onderwijs en Vorming. Met zijn voorstel om de werkloosheidsuitkering te regionaliseren kreeg hij niet alleen de Franstaligen, maar ook alle oude SP- krokodillen en de vakbonden over zich. De Franstalige kranten hebben het over een verbitterd man, een gefrustreerd ego.
Met zijn scharniernota bis van 18.10.2004 barst de bom pas echt. Hij buist de paarse regering, pleit er openlijk voor om de CD&V in de federale regering te hijsen en stelt Rudy DEMOTTE publiek verantwoordelijk voor een falend sociaal beleid[19]. De liberalen monkelen, de rest van de vrolijke SP-A teletubbies van de voorbije verkiezingscampagne zwijgt en de GSM van SP-A voorzitter Steve STEVAERT, op bezoek bij zijn persoonlijke vriend Fidel CASTRO, werkt niet in Cuba.

Ijzige stilte in Vlaanderen, grote verontwaardiging in Franstalig België[20] . Alhoewel VANDENBROUCKE, in de steek gelaten door zijn partij, de avond van de publicatie van zijn “J’accuse” de scherpe kantjes tracht at te ronden[21], rekent de steeds beminnelijke DEMOTTE dit keer in de media bikkelhard af met zijn voorganger. Op het kabinet Sociale Zaken en Volksgezondheid, waar naast overgenomen getrouwen van VANDENBROUCKE ook nieuwkomers aangetrokken door DEMOTTE werken, heerst er een duale, hybride atmosfeer.

Drie dagen later stelt DI RUPO onomwonden: “Had ik gewild, dan was de regering gevallen.”[22] Ook de vice-premier en minister van Justitie Laurette ONKELINX windt er geen doekjes om. Volgens haar werd het opstellen van de begroting en de “State of the Union” regeringsverklaring door toedoen van het PS partijcongres uitgesteld want “het was nu niet het moment om even (proeft de woorden) ‘snel en efficiënt’ te werk te gaan.”[23]. Op 21.09.2004 was de auto van premier VERHOFSTADT in het Gentse uit de bocht en over kop gegaan, gelukkig zonder ernstige verwondingen voor de premier en zijn chauffeur. Het politieke gerommel en gedonder en de crisis die ontstond over de DHL nachtvluchten ging even liggen ten gevolge van de “crash van de premier”.

Tegen het jaareinde zorgt premier VERHOFSTADT voor een dubbele primeur. Hij is de eerste eerste minister die een kerst- en nieuwjaarsboodschap stuurt aan de burgers van het land en hij snoept daarmee Koning en Kardinaal een stilzwijgend privilege af. Met zijn “brief tegen de ideologie van de confrontatie” van 20.12.2004[24] wil hij iedereen uit de loopgraven jagen zoals op Kerst 1914 aan de IJzer in Flanders fields. Hij besluit zijn “kersthomilie” met: “…. Opnieuw gaan beseffen dat niet de harde confrontatie, maar alleen de opbouwende dialoog de basis kan vormen voor de samenhang van een gezonde samenleving”
Waarop de kabinetsraad van 23.12.2004 beslist vanaf 01.04.2005 de volmachtenwet in te voeren voor wat de beheersing van de begroting van de gezondheidszorg betreft. Allicht om de dialoog te vergemakkelijken.

Het ontwerp van deze nieuwste gezondheidswet kwam in het grootste geheim tot stand. Een “gunstige wind” liet het ontwerp op het E- mail adres van ondergetekende dwarrelen op 20.12.2004. Weinig parlementsleden en slechts een zeer beperkt aantal ministers kenden er het bestaan van. Gericht internetverkeer zorgde voor een ommekeer en reacties bleven niet uit. VBS en BVAS stuurden op 22.12.2004 een stevige protestbrief aan Premier VERHOFSTADT en aan alle federale ministers. De volmachten bleven, maar dank zij de tussenkomsten van MR en VLD verdween de passus dat, indien de minister van Sociale Zaken snoeit in de honoraria, de geconventioneerde artsen toch gevangen zouden blijven in het akkoord artsen – ziekenfondsen.

Eén van de artikels van het wetsontwerp is direct communautair gestuurd. Nadat een medewerker van een mutualiteit half oktober 2004 via de Vlaamse TV1 liet bekendmaken dat de uitgaven voor preoperatieve onderzoeken in Brussel en Franstalig België beduidend hoger lagen dan in Vlaanderen was het hek van de dam. De pers heeft het over Waalse en Brusselse ziekenhuizen die het verst gaan in de overconsumptie van preoperatieve onderzoeken. Cijfers opgemaakt door het Intermutualistisch Agentschap (IMA) voor 14 standaard ingrepen voor alle Belgische ziekenhuizen moesten dit aantonen. De gelekte resultaten van een niet gevalideerd document van een werkgroep van de Nationale Raad voor Kwaliteitspromotie van het RIZIV waren alvast communautaire olie op het politieke vuur. Het politieke gevolg is dat minister DEMOTTE via zijn volmachtenwet standaardprijzen wil invoeren voor de reeks chirurgische prestaties die vandaag al in de G.V.U.- wet staan opgesomd en die onderhevig zijn aan het principe van de door Frank VANDENBROUCKE ingevoerde referentiebedragen[25]. Vermits deze onmogelijk effect kunnen scoren vóór eind 2006 en omdat ze bovendien retroactief werken via afhoudingen of terugvorderingen, wil DEMOTTE pro-actief te werk gaan en een forfait uitwerken.[26]

De aankondiging van besparingsmaatregelen in september, nog sterk verscherpt na de slechte begrotingsvooruitzichten van het RIZIV in november 2004, in combinatie met de cijfers over de preoperatieve uitgaven, leidde er toe dat de Vlaamse ziekenhuizen van het Verbond der Verzorgingsinstellingen (VVI) en van het Verbond van Openbare Verzorgingsinstellingen (VOV) met een persconferentie ter gelegenheid van een op 22.11.2004 samengeroepen staten-generaal de splitsing van de sociale zekerheid eisen[27]. Ze worden daarin gesteund door de Vlaamse minister-president, Yves LETERME, en de Vlaamse minister van Volksgezondheid Inge VERVOTTE. De Franstalige pers reageert zoals gebruikelijk afwijzend[28][29], , net zoals minister DEMOTTE die gruwt van alles wat naar splitsing van de sociale zekerheid ruikt. Allicht onder druk van zijn Franstalige vleugel, de “Association des établissements publics de soins” (AEPS) trekt het VOV enkele dagen later zijn eis tot splitsing terug in[30]. Een verrassing van formaat gezien de eerdere eensgezindheid. In een persbericht van 26.11.2004 stelt de raad van bestuur: “Dat hij gekant is tegen de splitsing van de gezondheidszorgsector en eist dat alle inspanningen worden geleverd om de leefbaarheid van het systeem te waarborgen.”. Ondertekend door de Nederlandstalige en de Franstalige Kamer samen.[31]

Op 09.12.2004 publiceert “De Huisarts” een enquête waaruit blijkt dat 70,4 % van de Vlaamse huisartsen vóór de splitsing van de gezondheidszorg zijn, terwijl 81,8 % van de Franstalige huisartsen er tegen zijn.[32]

II.4. De elektronische papiermolen
 

De politieke pseudo-bedrijvigheid van de vijf regeringen met zijn 58 ministers en een onbecijferbaar veelvoud aan kabinetsmedewerkers leverde in 2004 een gigantische hoeveelheid elektronische pagina’s Belgisch Staatsblad op. Om precies te zijn : 87.430. Of 24.624 meer dan het vorig recordjaar 2003. Sinds de elektronica de oude vertrouwde “kranten” papieren editie verving blijkt de wetmatigheid te zijn verdwenen die het volume van het Belgisch Staatsblad steeds drie jaar liet stijgen met dan, na een verkiezingsjaar, een terugval van het aantal gepubliceerde pagina’s gedurende één jaar. Ofwel ligt de oorzaak simpelweg in de vele, snel op elkaar volgende verkiezingen. Volumedalingen zijn er niet meer. Wel merken we versnellingen en vertragingen van de groei op in het publiceren.

Half 2004 werd het ongelooflijk aantal van 53.300 pagina’s bereikt[33]. De historische kaap van 100.000 bladzijden dagelijkse gratis staatslectuur kwam binnen het verschiet. Maar vanaf eind september temperde de publicatiedrift wat. De teller stond op 69.862. Tijdens verkiezingscampagnes zijn er duidelijk andere prioriteiten dan Koninklijke en Ministeriële besluiten te schrijven. Het jaar sloot uiteindelijk af met “slechts” 87.430 pagina’s. Een stijging van 39,2% t.o.v. 2003 en een meer dan een verviervoudiging over de laatste 15 jaar (cf. tabel 1).

Aantal pagina’s van het Belgisch Staatsblad

Tabel 1